Nieuws
Ernstig, nijpend, schreeuwend en gierend tekort aan mensen!

Ernstig, nijpend, schreeuwend en gierend tekort aan mensen!

18-02-2019

In augustus 2018 is de sluis bij Delden in het Twentekanaal een weekend dichtgegaan wegens personeelstekorten. In oktober 2018 is een aantal operatiekamers van het Gelre Ziekenhuis gesloten om dezelfde reden. En ook in de tweede helft van 2018 waren personeelstekorten de oorzaak van uitvallende buslijnen, een wandeltocht die niet doorging, restaurants die twee dagen per week dicht moesten, duizenden strafonderzoeken die bij de politie op de plank bleven liggen en lange rijen bij de douane op Schiphol.

Inmiddels is het aantal onderzoeken, rapporten en noodkreten over gebrek aan personeel aangegroeid tot een serieuze lawine. Defensie kampt met een tekort aan beroepsmilitairen, mariniers en burgerpersoneel. De belastingdienst staat te schreeuwen om data-analisten. Het tekort aan ICT’ers is overal nijpend. Voor sommige monteursberoepen zijn er meer dan 40 vacatures op elke werkzoekende. Er zijn ernstige personeelstekorten in de horeca, het onderwijs, bij de politie, de spoorsector en in de land- en tuinbouw.

De lijst met beroepen waarin een nijpend, gierend of schreeuwend tekort aan mensen groeit snel. In de tweede helft van 2018 ging het in het nieuws onder andere over verpleegkundigen, huisartsen en tandartsen, bouwvakkers, beveiligers, chauffeurs, verkeersregelaars, verloskundigen, automonteurs, magazijnmedewerkers, schippers en stuurlieden voor de binnenvaart, accountants, lassers, winkelpersoneel, postbestellers, douaniers, psychiaters en piloten.

Structureel tekort

Er zijn verschillende redenen om aan te nemen dat het tekort aan mensen op de arbeidsmarkt structureel is. Waar de afgelopen jaren talloze studies, rapporten en boeken zijn verschenen die ons voorspelden dat robots en kunstmatige intelligentie de werkende mens overbodig maken, is precies het tegendeel aan het gebeuren. Niets nieuws overigens, want dat gebeurde ook toen in 1982 de desktop-PC werd geïntroduceerd en ook toen rond 1900 elektriciteit breed werd toegepast en na 1800 toen de stoommachine in fabrieken kwam te staan.

Dat we de komende twintig jaar tekorten op de arbeidsmarkt zullen kennen, komt bijvoorbeeld door:

- het effect van de vergrijzing is uitgesteld omdat we langer zijn gaan doorwerken, de VUT is afgeschaft en de pensioenleeftijd verhoogd. Rond 2021 gaan we alsnog de volle omvang van de vergrijzing merken – zeker als het tempo waarin de pensioenleeftijd wordt verhoogd wat omlaag gaat;

- De technologische transitie, zoals de autonome elektrische auto, zorgt voor veel nieuw werk, terwijl het ‘oude’ systeem nog in de lucht moet worden gehouden;

- Er ontstaan, als vanzelf, heel veel nieuwe beroepen en diensten. Waarschijnlijk ook veel zaken die we aanvankelijk onzin vinden, maar waarvan we ons over twintig jaar niet kunnen voorstellen dat de mens het ooit zonder heeft gedaan;

- We hebben wat arbeidsintensieve plannen op de plank liggen, bijvoorbeeld rondom de energietransitie. Iemand enig idee hoe we de komende tien jaar vijf miljoen CV-ketels gaan vervangen (dat zijn er 1369 PER DAG)? Hoe we twee miljoen (400 PER DAG) laadpalen gaan plaatsen? En 20 miljoen zonnepanelen (5500 PER DAG)? En hoe we ‘smart cities’ gaan krijgen en ‘the internet of things’ gaan invoeren?

Actieplan

Terwijl tegelijkertijd de tekorten in de eerder genoemde ‘gewone’ beroepen niet verdwijnen. Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt in Tilburg, heeft recent een actieplan gepresenteerd, met daarin drie voorstellen: jongeren moeten eerder studie en werk gaan combineren, werklozen moeten aan werk worden geholpen op basis van hun vaardigheden (en niet alleen hun diploma’s) en parttimers moeten worden verleid om meer uren te werken.

Zo’n actieplan zou kunnen helpen. Eerder hebben CBS en de Nederlandsche Bank becijferd dat er in Nederland nog voor een kleine twee miljoen fte’s aan arbeid beschikbaar zou zijn. Vooral bij de werklozen, arbeidsgehandicapten, de vele parttimers (vooral vrouwen) die we hebben en bij zzp’ers die meer uren zouden willen maken dan ze nu doen.

Een van de grootste problemen daarbij is dat het aanbod slecht aansluit bij de vraag. Vooral aan technische kennis en vaardigheden, en aan de bereidheid die te verwerven, is een groot gebrek. Intussen blijft het beroepsonderwijs hele hordes opleiden voor verdwijnende administratieve kantoorbaantjes. En blijven we premies zetten op immobiliteit op de arbeidsmarkt: verhuizen is duur, forensen is duur en tijdrovend, veranderen van pensioenfonds idem, zzp’ers worden gepest door de overheid en uitgebuit door de markt (de platformeconomie van Deliveroo en Uber), scholingsfondsen vergoeden alleen opleidingen binnen de ‘eigen’ sector, opleidingsbudgetten konden tot voor kort worden ingeruild voor extra vrije dagen en er wordt nog volop gediscrimineerd op grond van afkomst, geslacht en leeftijd.

Het actieplan van Ton Wilthagen is goed voor de (zeer) korte termijn. Maar voor een echt open en transparante arbeidsmarkt is het nodig de vermolmde structuren van de afgelopen zestig jaar radicaal op te ruimen. Dat doe je niet door voor de 27e keer aan enkele kraantjes van het ontslagrecht te gaan draaien. Het wordt tijd dat de polder een toekomstgericht plan baart, waarin het behoud van een redelijke sociale zekerheid centraal staat en waarmee mensen hun potentieel in alle flexibiliteit maximaal kunnen benutten.

  Onze klanten & partners  

Meer weten?

Meer weten?

Dit veld is verpicht
Dit veld is verpicht
U dient een geldig e-mailadres in te vullen
Dit veld is verpicht
Dit veld is verpicht
Dit veld is verpicht
Dit veld is verpicht